Mijn Superkracht.nl
09
Jan
2013

Cito-toetsen voor kleuters

3 grafieken met daarin de score van een leerling weergegevenOp de meeste basisscholen wordt het leerlingvolgsysteem gebruikt van Cito om de resultaten van het onderwijs te meten. In dit stuk zal ik inzoomen op de groepen 1 en 2.

Toetsen in groep 1 en 2

Ook in de groepen 1 en 2 worden de toetsen in principe 2 keer per jaar afgenomen. Ik zeg hierbij in principe, omdat er op scholen regelmatig kanttekeningen geplaatst worden bij het gebruik van de toetsen voor kleuters. Ik zal hier later op terug komen.

Voorheen waren er 3 toetsen voor kleuters:

  1. Taal voor kleuters
  2. Ordenen
  3. Ruimte en tijd

Zeer recent zijn de toetsen echter vernieuwd en zijn ordenen en ruimte en tijd samengevoegd tot 1 toets, rekenen voor kleuters.

Deze toetsen hebben als inhoud eigenlijk precies datgene wat de naam al zegt, het niveau van de taal- en rekenontwikkeling.

In groep 1 wordt op het gebied van taal de woordenschat en de vaardigheid van het kritisch luisteren getoetst. Het eerste houdt in dat er een woord genoemd wordt en dat het kind het juiste plaatje moet onderstrepen. Bij het kritisch luisteren wordt een verhaaltje voorgelezen waar een vraag over gesteld wordt, ook daarbij moet het kind het juiste plaatje onderstrepen.

In groep 2 komen hier de leesvoorwaarden bij, dit zijn de vaardigheden die de basis vormen voor het leren lezen, bijvoorbeeld rijmen en het samen kunnen voegen van klanken tot een woord.

De toets rekenen toetst de vaardigheden die aan de basis liggen van het leren rekenen, zoals sorteren, het begrijpen van begrippen zoals naast, onder en boven, de kennis van het eigen lichaam en het begrijpen van begrippen als meer, minder en evenveel.

In groep 2 komt daar ook het tellen en het herkennen van cijfers bij.

Op papier of op de computer

De toetsen kunnen op 2 manieren afgenomen worden, op papier of op de computer. De toets op de computer is een adaptieve toets, wat betekent dat het programma het niveau van de vragen steeds aanpast aan de eerder gegeven antwoorden. Bij een goed antwoord wordt de volgende vraag moeilijker. Op de website van Cito staat een demo van de adaptieve toets taal voor kleuters (http://www.cito.nl/static/po/kleuters/taal/frames.html).

Update juni 2013: scholen kunnen kiezen tussen een adaptieve en een niet-adaptieve toets wanneer de kinderen de toets op de computer maken.

 

De toets op papier is uiteraard niet adaptief.

Het afnemen van de digitale toets vraagt van het kind dat hij in elk geval om moet kunnen gaan met een muis en omdat dat bij kleuters niet altijd het geval is, is hierbij vaak wat extra begeleiding nodig. Als kinderen die vaardigheid wel hebben, kunnen de toets bijna helemaal zelf maken.

Het afnemen van de papieren toets gebeurt in een groepje, waarbij de kinderen in rijen aan een eigen tafeltje zitten. De leerkracht kan aan de hand van de handleiding de toets zelf afnemen en nakijken.

Het analyseren van de resultaten

Na het afnamen van de toets kan het aantal goede antwoorden ingevoerd worden in het bijbehorende computerprogramma, dat maakt het mogelijk om de resultaten op leerling-, groeps- en schoolniveau te analyseren.

Verder zitten er ook analyseformulieren bij de toets. Daarop kan de leerkracht per onderdeel kijken hoeveel goede antwoorden een kind gegeven heeft. Er staat aangegeven wat het minimale aantal goede antwoorden is dat een kind moet geven om te kunnen zeggen dat ze dat onderdeel beheersen. Ook wordt er aangeven bij welk aantal goede antwoorden het kind zo veel fouten heeft gemaakt dat dat onderdeel extra aandacht nodig heeft. Door deze gegevens van de hele klas bij elkaar te zetten, kan de leerkracht ook zien of er onderdelen zijn waar voor de hele klas extra aandacht aan moet worden besteed.

De gegevens die de toetsen opleveren worden op verschillende manieren gebruikt. Ten eerste geeft het totaal aantal goede antwoorden aan wat het niveau is van het kind. Cito geeft geen absoluut niveau, maar een niveau in vergelijking met alle kinderen in Nederland. Het niveau wordt weergegeven in A t/m E, hierbij zijn A en B hoog- tot bovengemiddeld en C, D en E onder- tot laaggemiddeld.

Daarnaast kan zoals gezegd per kind en voor een groep bekeken worden op welke gebieden er extra aandacht nodig is.

Kanttekeningen

Eerder zei ik dat er kanttekeningen worden geplaatst bij het afnemen van de toetsen. De belangrijkste is dat, om ervoor te zorgen dat het resultaat betrouwbaar is, je zeker moet weten dat het kind in staat is om op deze manier een toets te maken. Zeker in groep 1, wanneer een kind nog niet gewend in om in een boekje te werken, is dit regelmatig de vraag. Is dit niet het geval dan kan de toets je ook heel veel informatie geven, maar niet over de taal- en rekenontwikkeling van het kind. Je weet dan na het afnemen van de toets vooral iets over of een kind zich lang genoeg kan concentreren en of het instructies op kan volgen.

Hoe scholen hiermee omgaan, verschilt per school en is terug te vinden in het schoolplan.

Wil je meer weten over wat het resultaat van een Cito-toets betekent? Lees het hier.



Annemieke Augusteijn
Door :
Annemieke is gediplomeerd leerkracht en Remedial Teacher. Ze heeft een aantal jaar gewerkt als groepsleerkracht, begeleider van leerlingen met LGF en Intern Begeleider. Sinds 2009 heeft ze een eigen praktijk voor Remedial Teaching in 's-Hertogenbosch.